Opracowanie

Referencyjna strategia AI i referencyjna architektura IT dla banku

O dokumentach

Zestaw obejmuje dwa wzajemnie powiązane dokumenty:

  1. Referencyjna strategia wdrażania sztucznej inteligencji w banku
  2. Referencyjna architektura sztucznej inteligencji dla banku

Strategia określa, w jakich celach i przy jakim akceptowalnym poziomie ryzyka średniej wielkości bank uniwersalny działający w Polsce może wykorzystywać sztuczną inteligencję. Wskazuje również decyzje wymagane od zarządu oraz sposób oceny wyników programu wdrażania AI w banku.

Architektura przekłada te ustalenia na model logiczny obejmujący zasady architektoniczne, komponenty, przepływy danych, mechanizmy kontrolne oraz scenariusze odbioru rozwiązań. Oba dokumenty posługują się wspólnym systemem identyfikatorów celów, decyzji, poziomów autonomii AI, etapów wdrożenia, zasad, komponentów i scenariuszy. Zapewnia to identyfikowalność powiązań między decyzjami biznesowymi a realizującymi je mechanizmami technicznymi.

Strategia i architektura zostały dodatkowo zamodelowane w notacji ArchiMate 3.2. Z zestawem modeli można zapoznać się w bezpłatnym narzędziu open source Archi.

Cel opracowania

Przeprowadzone prace miały dwa cele: badawczy i utylitarny.

Celem badawczym było zbadanie, w jakim stopniu AI radzi sobie z tworzeniem złożonych dokumentów koncepcyjnych. Sprawdzano, czy dokumenty o charakterze strategicznym można opracować przy ograniczonym udziale człowieka i znacznej autonomii agentów AI.

Celem utylitarnym było przygotowanie ujęcia referencyjnego, a nie strategii czy architektury konkretnego banku. Ujęcie to ma stanowić podstawę do opracowania strategii i architektury dostosowanych do potrzeb i uwarunkowań danej instytucji.

Adresaci

Dokumenty są adresowane do:

  • zarządu i rady nadzorczej banku,
  • kadry kierowniczej obszarów biznesowych, technologii, danych i bezpieczeństwa,
  • osób odpowiedzialnych za zarządzanie ryzykiem, zgodność, obsługę prawną i walidację,
  • architektów korporacyjnych i architektów rozwiązań.

Opracowano je z myślą o banku, który wykorzystuje już modele analityczne i kanały cyfrowe, lecz dopiero buduje dojrzały program wdrażania AI. Mają stanowić punkt wyjścia do podejmowania własnych decyzji dotyczących wdrażania i rozwoju sztucznej inteligencji.

Jak powstały dokumenty

Dokumenty powstały w kilku iteracjach, w których autor korzystał z dużych modeli językowych: Claude Fable 5.1, Claude Opus 5.5 i GPT-6.1 Sol. Każda iteracja obejmowała przygotowanie wersji roboczej, krytyczną recenzję z określonej perspektywy (audytora strategii bankowych, architekta korporacyjnego lub redaktora) oraz weryfikację informacji o regulacjach w źródłach pierwotnych. Na tej podstawie autor podejmował decyzje o kolejnych zmianach.

Wersje robocze strategii (od 1.0 do 5.0) i architektury (od 1.0 do 3.0) poddano następnie wspólnemu audytowi merytorycznemu, architektonicznemu i językowemu. Na podstawie jego wyników przygotowano spójne wydanie obu dokumentów, oznaczone numerem 1.0.

Na zakończenie prac przygotowano również zestaw diagramów w notacji ArchiMate 3.2, przedstawiających elementy strategii i architektury. Diagramy nie tylko obrazują treść obu dokumentów, lecz stanowiły także dodatkowy sposób weryfikacji opracowanych materiałów.

Modele językowe wspierały opracowanie, krytyczną ocenę i redakcję treści. Odpowiedzialność za założenia, dobór źródeł, przyjęte rozstrzygnięcia i ostateczny kształt dokumentów ponosi autor.

Oprócz obu dokumentów w sekcji „Pliki do pobrania” udostępniamy również model ArchiMate oraz prompty bazowe w formacie Markdown.

Podstawy prawne i metodyczne

Dokumenty uwzględniają akt w sprawie sztucznej inteligencji (rozporządzenie (UE) 2024/1689) wraz ze zmianami wprowadzonymi rozporządzeniem (UE) 2026/1744 oraz ustawę z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji. Odwołują się również do rozporządzenia DORA i aktów je uzupełniających, RODO, Prawa bankowego, rekomendacji KNF, stanowisk UKNF oraz wytycznych EBA.

Podstawę techniczną i metodyczną stanowią uznane ramy zarządzania ryzykiem, normy, katalogi zagrożeń i standardy, w tym NIST AI RMF, ISO/IEC 42001, ISO/IEC 23894, materiały OWASP, MITRE ATLAS oraz standardy IETF. Dokumenty uwzględniają także doświadczenia wdrożeniowe autora w sektorze finansowym.

Przyjęto założenie, że punktem wyjścia do wdrożenia AI są procesy, dane i jasno przypisana odpowiedzialność, a wybór modelu wynika z tych ustaleń.

Zakres i ograniczenia

Dokumenty mają charakter referencyjny. Nie stanowią strategii ani architektury konkretnego banku, nie opisują rzeczywistego wdrożenia i nie wskazują żadnego banku jako wzorca do naśladowania.

Nie stanowią opinii prawnej i nie gwarantują zgodności z przepisami. Bank musi samodzielnie ocenić kwalifikację prawną każdego zastosowania AI oraz na bieżąco weryfikować terminy i zakres obowiązków regulacyjnych. Dokumenty nie rekomendują produktów ani dostawców i nie zastępują analizy ekonomicznej, oceny ryzyka ani decyzji właściwych organów banku.

Wartości oznaczone jako referencyjne wymagają dostosowania do uwarunkowań banku i nie należy ich traktować jako obowiązujących norm.

Pliki do pobrania

Dokumenty

Model ArchiMate

Prompty bazowe

Udostępniamy prompty bazowe w formacie Markdown, mogące stanowić punkt wyjścia do opracowania strategii i architektury AI dostosowanych do potrzeb własnej organizacji. Siedem promptów odpowiada kolejnym etapom prac: od ustalenia podstaw i źródeł, przez opracowanie strategii i architektury, audyt oraz wprowadzenie poprawek, po redakcję końcową, skład plików DOCX i opracowanie modelu w notacji ArchiMate 3.2.

Ten materiał powstał w ramach inicjatywy Poza Horyzont.

Wszystkie materiały O inicjatywie